Haseki Mâh-Peyker Kösem Valide Sultan

Kösem Sultan nasıl öldürüldü?

Haseki Mâh-Peyker Kösem Valide Sultan

Esnaf isyanında yeniçerileri destekleyen Kösem Sultan, saraydaki hâkimiyetinin her geçen gün biraz daha azaldığını hissetmekteydi.Kösem Sultan’ın yeniçeri ocağına dayanmasına rağmen, IV. Mehmed’in annesi Turhan Sultan da harem ağalarından destek almaktaydı.Harem ağaları ve Turhan Sultan’ın saraydaki güçleri artıkça, Kösem ve dolayısıyla ocak ağalarının IV. Mehmed üzerindeki nüfuzları azaldı.Harem ağalarını padişahtan uzak tutmak isteyen Kösem Sultan, bir emir yayınlayarak ağaların Harem’e girmelerini sınırlandırmak istedi.

 

Ağustos 1651’deki esnaf isyanını yeniçerilerin gücünün kırılması için bir fırsat olarak gören Turhan Sultan, isyanı destekledi.İsyan sonunda Turhan Sultan ve harem ağalarının baskılarıyla Veziriazam Ahmed Paşa azledilip, yerine Turhan Sultan‘ı destekleyen Siyavuş Paşa getirildi.

 

Kösem Sultan, ocak ağalarına, hem kendisi hem de ağalar için büyük bir tehlike arzeden IV. Mehmed’in bir vesileyle ortadan kaldırılıp, yerine hükmetmesi daha kolay olan Şehzade Süleyman’ın geçirilmesini önerdi.Çünkü Şehzade Süleyman’ın annesi Dilaşub, ruhen itaatkar ve sakin bir hayat sürmeyi seven bir kadındı.Ancak IV. Mehmed meselesini halletmek kolay olmayacaktı.Aleni bir suikast ile Mehmed’i zorla tahttan indirmek, zaten Sultan İbrahim’in öldürülmesinden sorumlu tutulan ve ”evlat katili” damgasını yiyen Kösem’in bir de torun katili olarak halkın gözündeki otoritesini büsbütün sarsacaktı.Bunu önlemek gayesiyle Kösem Sultan, eceli ile öldü süsü vermek için IV. Mehmed’i Helvacıbaşı Üveys Paşa’nın hazırlayacağı zhirli şerbet ile öldürmeyi planladı.Ancak bu sinsi planı Kösem’in en yakınlarından biri olan Meleki Hatun, Turhan Sultan’a haber verince zehirletme planı da suya düştü.

 

Zehirleterek IV. Mehmed’i öldürtemeyen Kösem Sultan tekrar bir suikast planı hazırladı: 2 Eylül 1651 akşamı İstanbul halkı iftarlarını ettikten sonra eğlenirken, Orta Camii’de toplanan yeniçeriler Kösem’in daha önce açık bıraktıracağı Topkapı Sarayı’nın kapısından içeri girerek, Sultan Mehmed ve taraftarlarını ortadan kaldırıp, Şehzade Süleyman’ı padişah yapacaklardı.Saraya bir baskın yapılacağını bilen, ama zamanını kestiremeyen Turhan Sultan ve Lala Süleyman Ağa yeniçerilerin silahlandıklarını haber aldıklarında, suikast vaktinin geldiğini anlamışlardı.Lala Süleyman Ağa, sarayın etrafını kendi adamlarıyla koruma altına aldı ve Turhan Sultan ile istişare ederek Kösem Sultan’ın katledilmesi kararı aldılar.

 

Lala Süleyman Ağa, özel bir ekip oluşturdu ve onlarla birlikte Harem’deki Kösem taraftarlarını kılıçtan geçirdi.Bu arada Kösem Sultan’ın kızlarından biri ”valide benim” diyerek Süleyman Ağa ve adamlarının önüne atıldı ise de onu tanıyan hadımlardan biri askerleri uyardı.Askerler, valide sultanın odasına zorla girdi ve odasındaki gizli bir dolapta saklanan Kösem Sultan arasında öylesine korkunç bir boğuşma yaşanmıştı ki, odanın her tarafı kan revan içinde kalmıştı.Hayattayken Osmanlı tarihinde birçok yeniliğe öncülük eden Mahpeyker Kösem Sultan, ölümüyle de Osmanlı tarihine yine bir ilke öncülük etmişti.Harem’de katledilen ilk valideydi.

 

Harem’de bir devre adını veren Kösem Sultan öldürülürken, herşeyden habersiz ocak ağaları da daha önce planladıkları üzere kendilerini verilmelerini istedikleri kişilerin isimlerini içeren bir listeyi Veziriazam Siyavuş Paşa’ya gönderdiler.Siyavuş Paşa, ağaların isteklerini öğrenince kendi canının derdine düştü.Ocak ağalarının yanına veya padişah sarayına gitmek arasında tercih yapmak zorunda olduğunu anladı.Kısa bir süre düşündükten sonra saraya gitmeye karar verdi ve Topkapı Sarayı’na gitti.Sarayın dış kapılarının açık olduğunu gördüğünde korkusu bir kat daha arttı.IV. Mehmed’in yanına ulaştığında tüm gelişmeleri öğrendi ve padişahın güvenliğini sağlamak için bazı tedbirler aldı.

 

Kösem Sultan’ın öldürüldüğünü öğrenen Samsoncu Çavuş, ocak ağalarına durumu iletmek için hemen saraydan ayrıldı.Bu feci haberi öğrenen ocak ağaları ne yapacaklarını tam olarak kestiremeyerek önce Orta Camii’ye geldiler ve burada en kısa zamanda bir çözüm yolu bulmak için hal çareleri aradılar.Bu arada Orta Camii ve etrafı, Süleymaniye Camii’ne kadar tıka basa silahlı yeniçeriler ile dolmuştu.Kimileri bir yangın çıkarmayı önerirken, kimileri de rüşvet ile halkın kazanılmasını savundu.Yangın çıkınca kendi evleri de yanacağından buna razı olmadılar.Sandıklar dolusu çil çil akçeye de halk itibar etmedi.Hiçbir çözüm yolu bulamayan ocak ağaları can derdine düştüler.Güneşin doğuşu ile IV. Mehmed, Sancak-ı Şerifi dışarı çıkarttı ve tellallarla şehir halkını sancak altında toplanmaya davet etti.Sancağın dışarı çıktığını ve padişahın da halkı sancak altına toplanmaya davet ettiğini öğrenen İstanbul halkı, büyük bir sel gibi Sultanahmet Meydanı’na akın etti.Topçu ocağı mensupları da sancağın altına dahil olunca, durumun IV. Mehmed’in lehine olduğunu gören yeniçerilerde ”Sancak-ı Şerif altında bulunalım.Ve kendimizi isyan pisliğinden temizleyelim” diyerek grup grup padişah tarafına geçmeye başladılar.

 

Artık kendi taraftarlarının da sancak altına koştuğunu gören ocak ağalarından birinin şehri ateşe vermeyi önermesi üzerine Yeniçeri ağası Mustafa Ağa, tarihe mal olmuş şu sözleri söylemiştir: ” Bre Ömer! Bre eşşek! Bu senin söylediğin söz nasıl sözdür? Sus! O çeşit türrahatı (zırvayı) ağzına alma.Birkaç günlük ömür için din ve devlete düşman ve kafirler gibi ihanet mi edelim? Ve cihan durdukça lanete siper olup, ocağımızın temeli yıkılıp, harap olmaya sebep ve illet mi olalım? Allah’a hamd olsun Müslümanız. Kavgamız devlet ve dünyaya aittir. Sözümüz oldu, ne güzel… Olmadı, emir Allahın’dır.Kazaya rıza… Önce beni, sonra sizi öldürürler.Bir can için devlete ve Allah’ın kullarına suikast layık mıdır?”

 

Senelerdir ocak ağalarının zorbalıklarından muzdarip olan İstanbul halkı bunların katledilmesini savunurken, Turhan Sultan yeni bir yeniçeri ağası tayin ederek toplu bir katliamın önüne geçebildi.Böylece halkla askerin çatışması önlendi.Birkaç gün sonra ise başta Bektaş Ağa olmak üzere önde gelen ocak ağaları saklandıkları yerlerden çıkarıldılar ve daha sonra öldürüldüler.Yeniçerilerin gücü bu olayla biraz olsun kırılırken, İstanbul da büyük bir isyandan son anda kurtuldu.Yeniçerilerin IV. Mehmed’i devirmeleri veya halkın yeniçeriler üzerine saldırmaları halinde yaşanacakları ise hiç kimse tahmin bile edemezdi.

 

Kaynak: Sorularla Osmanlı İmparatorluğu Erhan Afyoncu sh.595, 596, 597 – Tarihenotdus.com

  • Gerçekten çok ilginç, paylaşım için teşekkürler…

  • Biraz uzun bir yazı olmuş ama bilgilendirici bir makale olduğu için sıkılmadan okudum…

  • tarih sitesi denilince birkaç konu başlığına değinen bir site akla gelir burası çok güncen ve paylaşımcı bir site emeğinize teşekkür ederim

  • Kösem Sultan ın nasıl öldürüldüğü hakkında google u gezerken sitenizi gördüm ve geldim gerçekten anlatım çok güzel bu bilgiyi bizimle paylaştığınız için teşekkür ediyorum.

  • bu m.yüzyıl dizisyle anlatılanlar ne kadar gerçekçi tabi tartışılr

  • Osmanlı İmparatorluğu Esnaf isyanında Kösem Sultanın öldürülmesi üzücü bir olay..

  • çok ilginç hocam bu kadar ilginç bilgileri bizimle paylaştığpınız için sağolun

  • Gerçekten çok ilginç, yararlı ve güzel bir yazı olmuş teşekkürler. Üşenmeden herkesin okumasını tavsiye ederim.

  • Hocam harikulade bir makale olmuş, okurken sıkılmayacak cinsten. Elleriniz dert gömresin

  • Çok ilginçmiş. Bugüne kadar merak etmemiştim ama severek okudum. Bu aralar tarihle ilgili olmaya çalışıyorum 🙂

  • Osmanlı tarihi gerçekten çok enteresan.
    Detaylara indikçe insanın ilgisini daha fazla çekmeye başlıyor.

  • verdiğiniz bilgiler gerçekten de her yerde ulaşamayacağımız türden.çalışmalarınızı takip ediyorum

  • teşekkürler bilgilendirme için osmanlı tarihi bu ara üzerine yoğunlaştım bu aralar bunuda aklımızda kaldığı kadarıyla öğrenmemiz iyi oldu kolay gelsin.

  • Bilgilendirme için teşekkür ederim, ilgimi çekti doğrusu.

  • Tarihle ilgili pek fazla bir bilgim yok, lâkin bu aralar tarih üzerine bir çok makale ve benzeri yazılar okudum böyle bir bilgilendirmeyi sunduğunuz için teşekkür ederim iyi çalışmalar.

  • Faydalı bilgiler. Osmanlı tarihi son zamanlarda çok ilgi çekmeye başladı.

  • Bu konu hakkında ödevim vardi cidden çok iyi geldi teşekkürler.

  • Ama OsmanLın En GüzeL sultanlarından birisiydi Kösem Sultan

  • MAHİ

    ASIL ZEKİ OLAN TURHANMIŞ. ZATEN ENTRİKALARIYLA OSMANLIYI YIKAN EVLAT KATİLİ OLAN,OLDURAN HEP YABANCI ECNEBİ KADINLARMIŞ KEŞKE BAŞKA DİNDEN VE IRKTAN KADIN ALMASALARDI DİYECEM SARAYA AMA BU GELENEK ANKARA SAVAŞIYLA BAŞLIYOR TİMUR ASKERLERİYLE YILDIRIM BAYAZİTİN EŞİNE ÇOK KÖTÜ ŞEYLER YAPIYOR ONDAN SONRA HANEDANDAKİ TÜM ERKEKLER YEMİN EDİYOR BİR DAHA TÜRK HATUNLARIN ŞEREFİNİ ZELİL ETMEMEK İÇİN.DAHA SONRA KADINLAR HEP YABANCI HATTA KAYBEDİLEN SAVAŞLARDA DA SIRP DESPOTLUĞUNDAN GETİRİLEN MARA DESPİNALARDAN BİRİ ÜLKESİNE GERİ GİDİYOR KENDİ SEÇİMİ. BİR DE HEP OSMANLIYA MALEDRLER AVRUPALI DENİLEN MEDENİYETSİZLER KENDİ ÜLKELERİNDE KORSANLIK YAPIP KENDİ KIZLARINI KAÇIRIP PAZARLARDA SATARLARMIŞ ŞANSLI OLANLAR SARAYA SULTAN OLMUŞ BÖYLE